Jawa

BAB 1   TONTONAN WAYANG

        Tontonan wayang kang padatan sinebut pagrlaran, mujudaken kombinasi harmonis saking maneka unsur kesenian. Unsur kasebut ing antarane unsur barang lan manungsa. Kang kalebu unsur barang yaiku ubarampe serta sarana kang digunakake ing pagarang wayang kulit. Dene unsur manungsa yaiku paeongan kang nyrngkuyung gumelare seni pagelaran wayang kulit (dalang, penyimping, niyaga, waranggana). Pagelaran seni budaya kang ana ing Jawa ora mung wayang kulit. Ana uga wayang wong, kethoprak, ludruk, jaranan, lan tayub. Senajan jaman saya maju lan pertunjukan seni modern sansaya akeh, nanging pagelaran-pagelaran seni budaya Jawa kasebut isih ngrembaka tumekane saiki. 

• Ngrembug teks eksposisi babagan tontonan
• 
  

Eksposisi mujudake sawijining teks kang medharake sawijining bab kanggo pamaos supaya pamaos oleh informasi kang ganep sabanjure bis ngrembakake pangertene sing maca. Teks eksposisi bisa awujud:

1.  Dhata faktual, yaiku sawijining kahanan kang nyata ana, lan bisa dicritakake
2. Sawinining alasisi utawa penafsiran objektif sawijining fakta. 
3. Fakta ngenani pawongan kang godhelan kenceng marang sawijining keyakinan

• Titikane teks eksposisi yaiku : 

1. Ngandharake panemu utawa gagasan
2. Nuduhake kahanan ana sanyatane
3. Ngunakake analisis lan sintesis
4. Sumber ide bisa saka prngalaman, sikao utawa keyakinan.

• Stuktur Teks Eksposisi yaiku :

1. Tesis
2. Argumentasi
3. Panutan utawa penegasanualang. 

BAB 2   KINANTHI

Marma den taberi kulup
Angulah lantiping ati,
Rina wengi den anedya,
Pandak-panduking pambudi,
Mbengkas kahardaning driya,
Supadya dadya utami.

A.  Pupuh Kinanthi ing serat wedhatama ngemot tembang cache 19 pada (bait). Sapada tembang Kinanthi kiwa iki kawiwitan saka tembung marma tekan tembunt utami.

B.  Guru gatra saben sapadane tembang KinanKin ada 6 gatra utawa larik.

C. Guru lagune temabang kinanthi yaiku: u, i, a, i, a, lan i.

D. Guru wilangane tembant Kinanthi iku: 8, 8, 8, 8, 8, lan 8

E. Supaya gampang dieling-eling, guru wilangan lan guru lagune tembang Kinanthi, biasane ditulis: 8u, 8i, 8a, 8i, 8a, lan 8i.

BAB 2 GAMELAN

 Gamelan iku mujudake piranti musik jawa padatan kanggo pangiring tembang.  Karape, bisa kanggo nodhi utawa nguji kepiye rasa-pangrasane menungsa mau nalika ngrasakake swarane gamelan. Gamelan uga bisa diarani gangsa yaiku tetabuhan musik jawa kang ricikane akeh kanggo ngiring lagu-lagu utawa tembang-tembang jawa kang umume diarani gendhing.

 Ricikan utawa jeneng-jenenge gamelan iku udakara ana limalas werna, kayata: bonang penerus, bonang barung, kempul lan gong, kenong, slenthem, gender penerus, gender barung, demung, saron penerus, saron barung (1), saron barung (2), gambang, kethuk lan kempyang, rebab, serta kendhang.

 Gamelan iku dumadi saka piranti werna-werna nanging yen diunekke bareng bisa nuwuhake ras kang endah jalaran dilaras kanthi premati lan ditata kanthi becik.  Murih endahe irama, larase gamelan dibadakke dadi rong werna, yaiku laras slendro lan laras pelog.

Sumber: Yudistira ( Gegaran Nyinau Basa Jawa 2 Kelas XI SMA/SMK/MA) (Gegaran Nyinau Basa Jawa 3 Kelas XII SMA/SMK/MA)